در اين صورت خداوند انسان را خلق كرده و جزاى أعمال را داده است با اينكه جزاى اعمال معناى معاد نيست . معناى معاد عود بسوى خداست و لازمهء عود بسوى خدا انكشاف تمام حقائقى است كه ظاهر آن را انسان انجام داده است ، نه اينكه اين نفسِ معناى معاد باشد . و ادراك قدرت و عظمت و قهّاريّت و وحدانيّت خداوند ، در معاد پيدا مىشود و در قيامت روشن و مشهود ميگردد ؛ نه آنكه قدرت و عظمت و قهّاريّت و وحدانيّت و عدل و سائر صفات عُليا و اسماء حُسناى خداوند ، در قيامت پيدا مىشود . براى اولياى خدا ، در اين دنيا پيدا مىشود و براى عموم مردم ، در قيامت و عوالم پس از مرگ . در ذيل دعاى عرفه حضرت سيّد الشّهداء عليه السّلام بنا به روايت ابن طاووس وارد است كه : إلَهِى ! عَلِمْتُ بِاخْتِلَافِ الآثَارِ ، وَ تَنَقُّلَاتِ الاطْوَارِ ؛ أَنَّ مُرَادَكَ مِنِّى أَنْ تَتَعَرَّفَ إلَىَّ فِى كُلِّ شَىْءٍ حَتَّى لَا أَجْهَلَكَ فِى شَىْءٍ . « بار پروردگار من ! من به جهت آثار مختلفه و أطوار دگرگونى كه در عالم بر پا كرده‌اى دانستم كه مراد تو از من آنست كه تو خود را در هر چيزى به من بنمايانى ، بطورى كه من در هيچ چيز به تو جاهل نبوده باشم . » تا آنجا كه ميفرمايد : إلَهِى ! أَمَرْتَ بِالرُّجُوعِ إلَى الآثَارِ ، فَارْجِعْنِى إلَيْكَ بِكِسْوَةِ